Met de accordeon kun je niet alleen in een orkest spelen, maar je kunt er ook prachtig alleen
op spelen (solo). Zelfs op een kleine accordeon kun je al snel heel leuke muziek spelen.
Dat je met ijverig studeren veel kunt bereiken heeft Nadus Welsing uit Zutphen duidelijk laten zien
en horen. 13 jaar was hij op het moment dat hij Nederlands kampioen in de jeugdklasse werd.
Om dat te bereiken speelde hij wel een uur tot anderhalf uur per dag!
Als je er over denkt om accordeon te gaan spelen, of als je wel eens weten wil hoe een accorden klinkt, ga dan eens naar een leerlingenconcert of een open dag van een muziekschool. Je zult verrast zijn hoe goed de muziek van zelfs de jongste spelers al klinkt.
Een stukje tekst uit het boek Muziek Lexicon : De accordeon is het technisch en muzikaal hoogst ontwikkelde instrument uit de groep enkeltong-aërofonen, en het enige draagbare instrument waarop gecompliceerd polyfoon spel mogelijk is.
Aërofonen zijn instrumenten waarbij de lucht direkt in trilling wordt gebracht. Bij de accordeon wordt door het induwen of uittrekken van de balg de lucht langs de tongen (verende metalen plaatjes) geblazen. Door het indrukken van een toets of een knop open je een klep zodat de lucht alleen bij de tong komt die het geluid geeft dat je horen wil.
Polyfoon spel zijn meerdere melodieën tegelijkertijd of een melodie begeleidt door accoorden. Op de accordeon wordt met de rechterhand de melodie gespeeld en met de linkerhand de accoorden of, op duurdere accordeons, een tweede melodie.
De oudste accordeons zijn gemaakt door Eduard Buschmann (broer van de uitvinder van de mondharmonica) in 1822, door Auguste Buffet in 1827 en door Cyrillus Damian in 1829.
Er zijn twee soorten duidelijk van elkaar te onderscheiden accordeons: de knopaccordeon
(knoppen aan de rechterhand) en de toetsaccordeon (witte en zwarte toetsen aan de
rechterhand). De toetsaccordeon wordt vaak de accordeon met pianoklavier genoemd.
De toetsaccordeon werd als eerste gemaakt. Niet veel later werden de knopaccordeons gemaakt en
verdween de toetsaccordeon. Tot 1852 waren alleen knopaccordeons verkrijgbaar. Daarna kwamen de
sterk verbeterde toetsaccordeons terug en verdrongen bijna geheel de knopaccordeons.
De balg is een heel belangrijk onderdeel van de accordeon. Door de balg in te duwen of uit te trekken wordt lucht langs de tongen geblazen waardoor de klank ontstaat.
Bij het klavier zitten de registers. Met de registers kun je de toonhoogte en klank van de accordeon aanpassen. Heel hoge tonen, heel lage tonen, heel dun of juist heel vol klinkende tonen.
Als je de accordeon bij het klavier open maakt, dan zie je de kleppen die de lucht naar of van de tongen doorlaten.
De bassen (de zwarte knopjes) van een accordeon geven een heel vol geluid. Dat komt omdat de klank opgewekt wordt door heel grote zware tongen (trillende metalen plaatjes) en omdat bij de bassen met het indrukken van slechts één knopje tot wel negen tonen tegelijk kunnen klinken. Maak je de accordeon aan de baskant open, dan zie je een wel heel ingewikkeld mechaniek.
Een enkele knop kan een heel accoord (meerdere tonen tegelijkertijd) laten klinken. Daarom is een enorm mechaniek van horizontaal en verticaal schuivende stangen nodig om om voor elk van de 120 basknoppen de juiste kleppen van de tonen uit het accoord te laten klinken. De schuivende stangen drukken tegen een hefboom die de klep opent.
Op onderstaande foto zie je de tongen van de bassen die het geluid opwekken. De tongen zijn van gehard staal. Ze zijn gemonteerd (met schroef of klinknagel) op een dik aluminium plaatje. De aluminium plaatjes zijn met bijenwas vastgeplakt op de houten registerblokken. In totaal heeft de melodiekant van de meeste accordeons 328 tongen en de baskant 72.
Tot slot een paar waarschuwingen.
Zet je accordeon nooit achter het raam (in de auto) in de zon, want dan zal je accordeon zo warm
worden dat de was heel zacht wordt. Als de stemplaten niet ook nog met spijkertjes vastgezet
zijn, dan zullen de stemplaten met de tongen onder in je accordeon vallen.
Zorg er ook voor dat je accordeon altijd in een droge ruimte staat (een kast in een verwarmde
kamer). Speel nooit buiten als het vochtig weer is (regen, mist). Een vochtige omgeving kan de
stalen tongen laten roesten. Roestige tongen zijn niet te repareren en zullen vervangen moeten
worden. Dit is zo kostbaar dat een accordeon met roestige tongen al snel als onherstelbaar
beschadigd beschouwd moet worden.
Laat je door informatie op deze website niet verleiden je accordeon open te maken, zeker niet als
je nog garantie op je accordeon hebt. In de voorwaarden van de garantie kan geschreven staan dat
de garantie komt te vervallen als je de accordeon open maakt. Bij het open maken van de accordeon
bestaat altijd een kans dat je schade veroorzaakt.
Spectrum Muziek Lexicon; Theo Willemze.
Das Grosse Buch der Handzuginstrumente; Wolf Linde
